Χρηστος Ζιάτας

Με μεγαλη θλιψη ανακοινωνω τον θανατο του μεγαλου Ελληνο-Καναδου Ποιητη, Χρήστου Ζιάτα, ο οποιος απεβιωσε 12 ΜΑΡ 2021. 
Στην εκδηλωση που οργανωσα προς τιμη του Χρήστου Ζιατα στην Ελληνικη Κοινοτητα Τοροντο Καναδα τον χαραχτηρισα ως εναν απο τους  κορυφαιους Ελληνες ποιητες μεσα και εξω απο την Ελλαδα, και το εννουσα!
Αυτη ειναι η βιογραφια του στο εξωφυλλο των εκδοσεων των εργων του.

Ο Χρηστος Ζιάτας, ο ποιητής της υπερορίας, γεννήθηκε σ’ ένα πρώην χωριό, Χάλαρα, της Καστοριάς.
Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, λόγω των δυσάρεστων συνθηκών που ‘χαν δημιουργηθεί στις εκεί μεθόριες περιοχές, αναγκάζεται να πάρει το δρόμο της εξορίας και να εγκατασταθεί στη Ρουμανία.
Σπουδασε στην Φιλολογική Σχολής του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου, με εξειδίκευση στη λαογραφία την θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας.

Το 1971  κυκλοφόρησε πρώτο βιβλίο στη Θεσσαλονίκη με τίτλο Άνευ Όψου.
Το 1974, Ακολουθεί μια νέα συλλογή ποιημάτων Κάτω απ’ τα βλέφαρα της κουκουβάγιας με ποιήματά του Darie Novaceanu.σε Ρουμανική μετάφραση Την ίδια χρονιά επιμελείται και κυκλοφορεί σε πολυγραφημένη έκδοση, μια συλλογή με διαλεχτά κλέφτικα δημοτικά τραγούδια Έχετε γεια ψηλά βουνα.
Το 1975 διαμένει και εργάζεται στο Τορόντο. Εκτός από την ποίηση και το θέατρο, ασχολείται με τη λογοτεχνική μετάφραση, την κριτική βιβλίου, θεάτρου και κινηματογράφου καθώς και με θέματα πολιτικής δημοσιογραφίας.
Η Πρώτη του εμπειρία από την Καναδική πραγματικότητα υπήρξε η ποιητική συλλογή Χειρονομίες, (Gestures), η οποία τυπώνεται σε δίγλωσση έκδοση.
Το 1979 μεταφράζει από τα Ρουμανικά και εκδίδει τα Έντεκα ποιήματα του E.A. Bacnsky.
To 1980 Κυκλοφορεί το Συνεχές παρόν, μια ολιγοσέλιδη συλλογή με ποιήματα γραμμένα πριν από τις Χειρονομίες.
Την ίδια χρονιά βλέπουν το φως της δημοσιότητας τα Τριάντα τέσσερα και ένα παράλογα για τον έρωτα.
Το 1983, μετά από 35 χρόνια υπερορίας, επισκέπτεται για πρώτη φορά την Ελλάδα, διαμένει εκεί πέντε μήνες και τυπώνει το καινούργιο του βιβλίο Προπάρθια. Τον επόμενο χρόνο εκδίδει τη Νεότερη Ανθολογία Παιδικής Ποίησης, μια πρωτότυπη σταχυολόγηση από την ελληνική παιδική ποίηση.
Το 1988 κυκλοφορεί μια ακόμα ποιητική συλλογή Ποιος ψάχνει για τον Αστυάνακτα στα Χάλαρα.
Το 1990 εκδίδει στο Τορόντο την έβδομη ποιητική του συλλογή: Ισημερία των Εσκιμώων.
το 1992 μιαν ολιγοσέλιδη μετάφραση από την ποίηση των Εσκιμώων Talvaluk Talvaluk. Ακολούθησε το 7Χ7, μια προσπάθεια επιλογής εφτά ποιημάτων από κάθε μια από τις εφτά μέχρι τότε ποιητικές του συλλογές
Το 1995 Κυκλοφορεί σε Ελληνική απόδοση, το ποίημα Αυτοκράτορας και Προλετάριος, του Ρουμάνου ποιητή Μ. Εμινέσκου .
το 1996 Την ποιητική  συλλογή Άλλως πως.
Το 1999 Μεταφράζει και τυπώνει στο Τορόντο την Ακάθιστη Χώρα του Σέρβου ποιητή Βάσκο Πόπα.
Το 2000 Εκδίδει το Κατά Κάθετον.
Το 2001 τα Μαγιaπριλίτικα Μαϊστραλια μια ολιγοσέλιδη συλλογή με ποιήματα για παιδιά.
Το 2001 Γράφει το θεατρικό έργο Βασιλιάς Καναρίνι.
Το 2003 Μεταφράζει και τυπώνει τα Απλά και Καθαρά του Ρουμάνου ποιητή Κ. Σερμπάν.
Το 2004 Κυκλοφορεί η ποιητική του συλλογή Εκούσια ανηφόριζε ο Ελκόμενος.
Το 2004 Τυπώνει σε ελληνική μετάφραση και τα Ποιήματα του Α. Σ. Πούσκιν, το Άσμα για τη στρατιά του Ιγκόρ, τα Ποιήματα του εθνικού ποιητή της Ρουμανίας Μ. Εμινέσκου και τη νέα του ποιητική του συλλογή Ο Ορφέας ανατολικά της Εδέμ.
Το 2005 μεταφράζει και τυπώνει στο Τορόντο τα Είκοσι ένα ποιήματα του Ρουμάνου Ι. Αντρεΐτσα.
Το 2007 Κυκλοφορεί στο Βουκουρέστι σε Ρουμανική μετάφραση το βιβλίο του Κατά Κάθετον υπό τον τίτλο Το Άλλο Μάτι.
Το 2009 Γράφει την Ιφιγένεια και τυπώνει τα Βασιλιάς Καναρίνι.
Το 2010 Τυπώνει μια ανθολόγηση απ’ τις 11 μέχρι τότε ποιητικές του συλλογές υπό τον τίτλο Ουκ ήττον και τις 13 Ελεγείες μπουφ.
Το 2011 Στο Βουκουρέστι γνωρίζει θριαμβευτική επιτυχία σε ερμηνεία στον κύριο ρόλο της Μ. Εμινέσκουτο μονόπρακτο Αίας
Το 2012 Τυπώνει υπό τον τίτλο Από τα τραγούδια της γενιάς μου, μια μετάφραση ποιημάτων της γενιάς του 60
Το 2015 ποιητική του συλλογή Ιώβειοι Ψαλμοί και η μετάφραση των Ψαλμών του T. Arghezi.
Το 2015 Έχει γράψει μεταξύ άλλων ακόμα την Ιφιγένεια στη χώρα των Ταύρων,
To 2015 Να θυμάσαι αγόρι , θεατρικό
To 2015 Η Απολογία του Ορέστη
To 2016 Kumi Uri, θεατρικό
To 2016 Μια επιλογή σε ελληνική μετάφραση του Ρουμάνου ποιητή Marin Sorescu Ποιήματα.
Το 2016 κυκλοφορεί η ποιητική συλλογή: Qua non venis, tu, Domine!
To 2017 Την ποιητική συλλογή Non omnis mortua est και γράφει τα μονόπρακτα Η εξομολόγηση ενός ουρολόγου και Απατεώνας εξ επαγγέλματος με πατέντα.

Τα Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε Ελληνικά, Ρουμανικά και Καναδικά περιοδικά.

Φιλε Χρηστο καλοτάξιδος. Σε ευχαριστω που μου εμπιστευθηκες τα απιστευτα εργα σου για παρατηρησεις και ορθογραφικες ατελειες.
Η τιμη που μου εκανες ειναι απεριοριστη. Μου τηλεφωνησες- κατι που εκανες 2-3 φορες την ημερα!-πριν 4 μερες και μου ειπες οτι δεν αισθανεσαι καλα και οτι φοβασαι! Σου απαντησα με το ιδιο αυστηρο υφος, που εκανα πολλα χρονια τωρα για να μη συντελω στον πανικο σου, "Μη φοβασαι Χρηστο, αν καθε φορα που ενιωθες οτι πεθαινεις ως τωρα θα ειχες πεθανει εκατο φορες, και παντα την επομενη μερα ησουν καλυτερα. Ειναι πονοι ηλικιας και ερχονται. Φευγουμε μονο οταν ερχεται η ωρα που τελειωνει το λαδι απο το λυχνάρι μας". Αυτη η ωρα δυστυχως ηρθε σημερα αγαπημενε μου φιλε.
Παντα θα υπαρχεις αναμεσα στα υπεροχα εργα που μας αφησες.
Σου ειχα πει στην εκδηλωση προς τιμη σου οτι "συνηθως οι μεγαλοι δημιουργοι αναγνωριζονται μετα θανατο, για αυτο σου ευχηθηκα τοτε να μην αναγνωρισθεις για πολλα χρονια ακομα! Τωρα ομως εφτασε η ωρα της αναγνωρισης!

BILL FATSIS    ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΑΤΣΗΣ.

Το φθινοπωρο, οταν οι περιορισμοι της πανδημιας εχουν τελειωσει, θα πραγματοποιηθει ενα μνημοσυνο για το εργο του μεγαλου Ελληνο-Καναδου λογοτεχνη και ποιητη Χρηστου Ζιάτα.
Ενα κομματι απο τα τελευταια που μου εστειλε ηταν και το ακολουθο:

Νίκησα τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες,
ξέφυγα από την Σκύλα και την Χάρυβδη,
πέρασα ανάμεσα στις συμπληγάδες,
ούτε η Κίρκη με μέθυσε, ούτε η Καλυψώ,
νίκησα τα οργισμένα κύματα του Ποσειδώνα,
παραβγήκα τους Φαίακες σε όλα τα αγωνίσματα,
βγήκα άθικτος από τις πυρπολημένες ματιές των Φαιακίδων,
σκότωσα μέχρι τον τελευταίο των μνηστήρων
υπόταξα στη θέληση μου τους εξοργισμένους γονείς των μνηστήρων,,
Γραφτό μου
να με ξεκάνουν οι Μελάνθιοι

Παρακατω ακολουθουν 4 απο τα
<Εικοσι τρια ΛΙΑΝΟΤΡΑΓΟΥΔΑ για τη Γαλανη Θλιβερη Χερσονησο>  

ΚΑΙ ΣΑΝ  ΠΡΩΤΑ  ΑΝΔΡΕΙΩΜΕΝΗ  

Ξύπνα , ω,  ξύπνα Ελλάδα μου, μαζί με τους νεκρούς σου,
Και ας με στον άγριο άνεμο να υψώσω τον πυρσό σου.
Σημαία και σπαθί μαζί να αστράψει στα όλα γύρα,
Το στόμα τηλεβόα μου στους τέσσερεις  άνεμους
Ω, χαίρε, ω  χαίρε κράζω σε σαν πρώτα ανδρειωμένη,
Γίνε εγερτήριο σάλπισμα  και ανάστασης καμπάνα.

ΕΔΩ Σ΄ ΑΥΤΑ  ΤΑ  ΜΑΡΜΑΡΑ

Εδώ σ’ αυτά τα μάρμαρα παχιά σκουριά έχει πέσει
Και  μήτε  δάκρυ  του Ρωμιού  να στάξει  να τα  πλύνει.
Εδώ  σκουριά, εκεί σκουριά   τα πάνα όλο ρυπάνει
Κι  ο  ήλιος ψάχνει για χωσιά πίσω από τα νέφη να βρει
Σάλιαγκας  πλάι στο σάλιαγκα,  στις στήλες σκαρφαλώνει
Και  με λερό το σάλιο του το όνομά του γράφει.

 ΜΕ ΣΤΕΜΜΑ ΜΑΝΑ ΕΛΛΑΔΑ

Οξεία σου τέκνα  που ξεχνούν και το όνομά  σου,  Ελλάδα,
Εξαίσιοι  γιοι σου  με κλωτσούν  με  πυρωμένες πρόκες.
Ο πλάτανος  θέλει νερό, ο αγκαθότοπος αέρα,
Τα αγκάθια κάνουνε όπλο τους,  τον πλάτανό μας στόχο.
Λησμονημένοι,  απόξενοι,  και κλωτσημένοι ακόμα
Τον πλάτανο φροντίζουμε,  με στέμμα,   μάνα  Ελλάδα.

ΑΔΙΑΤΥΠΩΤΗ  ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ 

Μουγκός εδώ ο κορυδαλλός, βουβό και τα αηδόνι,
Μόνο οι κρωγμοί του κόρακα  τα γύρο μαραζώνουν.
Πούνε  τα   χρόνια,  σπίθα  αψύ,  τους νόες μας  να  φλογίσουν
Και το χαμένο μας εαυτό  το νέο να  ζωογονήσουν;
Φταίνε  οι  καιροί  π’  αλλάξανε,  φταίει η φευγάτη νιότη;
Δίχως ιδεώδη, Ελλάδα μου, ξόανα  πας να γίνεις.